Izvorni znanstveni članak
Str. 123 - 140

PRELOKATIVNOST KAO SHEMATIČNO ZNAČENJE HRVATSKOGA GLAGOLSKOG PREFIKSA PRED-

Branimir Belaj
E-mail: branimir.belaj@os.t-com.hr
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2334-9673
Sveučilište u Osijeku

Jezikoslovlje_1_.09.123.Belaj.pdf [ 0.17 MB - Engleski]
Preuzmi članak
Preuzeto 1092 puta
Sažetak: Kritizirajući tradicijski pristup prema kojemu glagoli tvoreni istim prefiksom tvore skup homonimnih odnosa, u ovom se radu uvodi pojam shematičnoga značenja koje ujedinjuje i povezuje različita specifična značenja glagola tvorenih istim prefiksom. U slučaju hrvatskoga glagolskog prefiksa pred- i njegova alomorfa pret- to se shematično značenje može definirati kao supershema prelokativnosti. Ta supershema obuhvaća kako prototipne tako i rubne slučajeve, pri čemu se (ne)prototipnost izvodi i iščitava iz konceptualnoga statusa i odnosa koji se uspostavljaju između agentivnoga trajektora, trajektora i orijentira kao konceptualnih podstruktura različitih scenarija kojima se elaborira supershema. Kognitivni model, utemeljen na konceptualnosemantičkim mrežama, omogućuje nam da kategoriju glagola prefigiranih prefiksom pred- definiramo kao kategoriju temeljenu na efektu prototipa, a shematičnim značenjem uspostavlja se motivacijska nit između različitih specifičnih značenja te se na taj način omogućuje semantičko jedinstvo kategorije unatoč specifičnim semantičkim razlikama.
Ključne riječi:
glagolski prefiks pred-, shematično značenje, specifično značenje, agentivni trajektor, trajektor, orijentir, supershema, prelokativnost, homonimija, polisemija,
Podaci na drugim jezicima: Engleski